Kazeh na njia ya misafara

Katika nusu ya kwanza ya karne ya 19 biashara ya pembe za ndovu na watumwa ya pwani ya Bahari ya Hindi ilisonga bara kupitia njia iliyotoka Bagamoyo, mkabala na Zanzibar, hadi Ujiji kwenye Ziwa Tanganyika. Katikati ya njia hiyo kulikuwa na Unyanyembe, ufalme wa Wanyamwezi. Wanyamwezi walikuwa wabebaji wakuu wa Afrika Mashariki: wanaume wao walitembea hadi pwani na kurudi na misafara, na machifu wao walitajirika kwa ushuru.

Wafanyabiashara kutoka pwani walianza kukaa Unyanyembe mwanzoni mwa miaka ya 1830, na katika miaka ya 1850 wafanyabiashara wa Omani na Waswahili walijenga Kazeh kama makao makuu yao ya bara. Ulikuwa na mwakilishi wa Sultani wa Zanzibar, nyumba za wafanyabiashara kama Snay bin Amir, na kufikia mwaka 1870 wakazi elfu tano hadi kumi. Kila msafara ulipumzika na kujipatia mahitaji hapa kabla ya safari ndefu ya kwenda ziwani au ya kurudi nyumbani.

Ndiyo sababu kila msafiri wa Kizungu wa enzi hizo alipitia hapa. Burton na Speke mwaka 1857, Speke na Grant wakielekea chanzo cha Mto Nile, Livingstone, Stanley, Cameron: wote waliandika kuhusu Kazeh, na wote walitegemea wenyeji wake Waarabu. Mji uliokua kando yake ulichukua jina Tabora, linalosemekana kutoka neno la Kinyamwezi la viazi vitamu.

Biashara iliyounda Kazeh ilijengwa juu ya watumwa pamoja na pembe za ndovu. Tembe la Livingstone huko Kwihara, lenye maonyesho ya njia ya watumwa, ndipo mahali pa kukumbuka hilo.

Endelea na Wagunduzi.